گزیده ها 18 بهمن - 94

گزیده ها 18 بهمن - 94
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی با بررسی الگوی راهبردی حمایت از تولید، دو عامل مرگ کسب‌وکار در ایران را معرفی کرد. بررسی این گزارش حاکی از آن است که در کشورهای صادرکننده نفت مانند ایران مداخله و گسترش بیش از حد دولت در اقتصاد و استفاده از دلارهای نفتی در دوران رونق؛ دو عامل اساسی مرگ کسب‌وکارها بوده است.
روش پیش گرفته از سوی دولت‌های متکی به درآمد نفتی دو پیامد رشد منفی (تعداد مرگ پیش از تولد) کسب‌وکارها در بخش صنعت و کشاورزی در دوره رونق» و «رشد منفی کسب‌وکارها در همه بخش‌ها در دوره رکود» را به همراه داشته است. موارد مطرح شده در حالی است که ایران نیز هم اکنون وارد رکود نفتی شده و برای رسیدن به اقتصاد غیروابسته به نفت، دولت باید در وهله اول خود را از وابستگی به رانت نفت رها کند، بنابراین دولت به منابع مالی نیاز پیدا می‌کند، اما از آنجا که پایه‌های مالیاتی به اندازه کافی قوی نیستند تا منابع مالی دولت را تامین کنند، منابع مالی حاصل از واگذاری شرکت‌ها اهمیت پیدا می‌کنند.
 
منابعی که در طی زمان در بخش عمومی رسوب کرده است و می‌تواند به خوبی در جهت اجرای سیاست‌های اقتصاد مقاومتی به کار آید.
اقدامات بی‌اثر در بهبود کسب‌وکار
براین اساس به منظور تحلیل رشد و توسعه کسب‌وکارها و طراحی الگویی برای حمایت از تولید در کشور باید ساختار اقتصادی، اجتماعی و سیاسی کشور را مورد ارزیابی قرار داد. در واقع همان‌طور که در ایران همانند سایر کشورهای صادرکننده نفت مشاهده می‌شود، تلاش‌های جدی اما کم‌ثمر و گاهی زیانبار برای حمایت از تولید صورت می‌گیرد؛ مانند ارائه تسهیلات ترجیحی و تکلیفی به تولید و وام‌های یارانه‌ای به صنایع، راه‌اندازی مراکز مختلف رشد و شهرک‌های صنعتی و ساخت کارخانه‌های تولیدی توسط یا با همکاری دولت و برگزاری همایش‌ها و سمینارهای پرهزینه برای حمایت از تولید و بهبود محیط کسب‌وکار. اگرچه این تلاش‌ها به‌طور محدود می‌تواند مفید باشد، اما به شرطی که پیش از این اقدامات موثر و مهم دیگری صورت گرفته باشد؛ می‌تواند محیط کسب‌وکار را برای کارآفرینان مولد مساعد کند؛ در غیر این صورت، ‌ارائه تسهیلات برای برخورداری از آن به برپا کردن سوله‌ای کفایت می‌کند و وام‌های یارانه‌ای، به صنایع و مجوزهای وارداتی و تعرفه‌ای که به بخش‌ها و تعداد بنگاه‌های محدودی تعلق می‌گیرد، از ورود تازه‌واردان جلوگیری می‌کند و نصیب بنگاه‌های بزرگ می‌شود.
در چنین شرایطی مراکز مختلف رشد می‌کنند و شهرک‌های صنعتی ایجاد می‌شوند؛ بدون آنکه رشد و رونقی در آنها وجود داشته باشدو کارخانه‌های تولیدی توسط یا باهمکاری دولت ساخته می‌شوند که روی دست دولت می‌مانند و خریداری برای آن یافت نمی‌شود. همچنین همایش و سمینارهای حمایت از تولید و بهبود محیط کسب‌وکار برگزار می‌شود، بدون آنکه نتیجه کاربردی قابل قبولی از آنها حاصل شود و عموما جنبه نمایشی و تبلیغاتی ایفا می‌کنند. بسیاری از این روش‌های حمایتی از تولید توسط کشورهایی مانند ونزوئلا و مکزیک و سایر کشورهای صادر‌کننده نفت نیز اجرا شده که مفید نبوده است.
از سوی دیگر در این گزارش آمده دولت با مداخله و گسترش بیش از حد در اقتصاد با استفاده از دلارهای نفتی در دوران رونق نفتی گذشته و برای سالیان طولانی، ساختاری رانتی با هزاران مشکل همراه آن را به‌وجود آورده که کارآفرینان را به افرادی رانت‌جو یا غیرمولد تبدیل می‌کند. در واقع دولت میان کارآفرینان مولد و تولید، حائل شده است. البته شاهدیم که برخی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز با درخواست‌های استانی و محلی یا بخشی از دولت در دوران تصویب بودجه‌های سنوات گذشته به رویه خرج دلارهای نفتی دامن می‌زنند. به عبارتی دیگر مجموعه نظام تصمیم‌گیری، اقتصاد کشور را به شرایط حال حاضر سوق داده و عملکرد ضعیف اقتصاد را موجب شده‌اند.
وابستگی به نفت عامل مخرب
علاوه بر عوامل مذکور که می‌توان از آنها به اقدامات بی‌اثر در بهبود فضای کسب‌وکار اشاره کرد، درک ریشه وضعیت موجود اقتصاد و رکودی که گربیان آن را گرفته می‌تواند به طراحی الگوی مناسب حمایت از تولید کمک کند. ایران در سال‌های 1384 تا 1390 با دوره وفور درآمدهای نفتی ناشی از افزایش قیمت نفت مواجه بود، افزایش درآمدی که موجب شد تا مخارج دولتی در حد وسیعی گسترش یابد که این امر انتظارات گسترده‌ای را برای بهره‌دهی نفت و بهبود سطح زندگی مردم برانگیخت. پروژه‌های عمرانی زیادی شروع و دلارهای نفتی در اقتصاد تزریق شد که رونق اقتصادی را به همراه آورد.
البته چنین رونقی با پدیده بیماری هلندی همراه شد. سهم نسبی بخش‌های کشاورزی و صنعت در اقتصاد کاهش و سهم بخش‌های خدمات و ساختمان افزایش یافت و واردات به‌صورت بی‌رویه گسترش یافته و نقدینگی به شدت رشد کرد. کاهش سهم نسبی بخش‌های کشاورزی و صنعت به معنای مرگ برخی از کسب‌وکارها و کاهش اشتغال در این بخش‌ها است. در واقع رشد مبتنی بر نفت در طی این دوره متوازن نبوده و از نوع صنعت‌زدایی بوده است.
نکته اینجاست که برگشت به وضعیت قبل از رونق به سادگی امکان‌پذیر نیست زیرا کسب‌وکارهای بخش صنعت نیاز به سرمایه فیزیکی و امکاناتی دارند که با از بین رفتن آنها، تجدید حیات آنها به سادگی میسر نخواهد بود. در چنین شرایطی با اتمام رونق نفتی، خواه ناشی از تحریم، خواه ناشی از کاهش قیمت نفت، اقتصاد وارد رکود می‌شود و مخارج جاری و عمرانی کاهش می‌یابد. در سال جاری تملک دارایی‌های سرمایه‌ای دولت در حدود 25 درصد کاهش داشته و دلارهای کمتری به اقتصاد تزریق شده است، پایه‌های مالیاتی در کسب‌وکارهای خدماتی، خدمات و ساختمان به دلیل کاهش تزریق رانت‌های نفتی توان خود را از دست می‌دهند. نکته اینجاست که در فاصله دوره رونق تا رکود دولت به سفارش هزینه‌های خود ادامه می‌دهد که این امر با کاهش درآمدی دولت، تبدیل به بدهی به پیمانکاران می‌شود. بنابراین از همه جهت بر کوچک شدن منابع درآمد دولت فشار وارد می‌شود، بیکاری به دلیل از دست رفتن برخی کسب‌وکارهای بخش صنعت و کشاورزی در دوره رونق و برخی کسب‌وکارها در دوره رکود افزایش می‌یابد. در این میان باید توجه کرد که چه بلایی بر سر کسب‌وکارها می‌آید، دولت‌ها با مدیریت نادرست رانت نفت، سبب تخریب محیط کسب‌وکار می‌شوند که این امر موجب افزایش تعداد مرگ پیش از تولد کسب‌وکارها در بخش صنعت و کشاورزی و در دوره رونق و کسب‌وکار از همه بخش‌ها در دوره رکود می‌شود.
گذر از اقتصاد نفتی به اقتصاد دانش‌بنیان
با توجه به موارد مذکور می‌توان گفت در دنیای امروز شاهد تغییرات عمیق و اساسی در اقتصاد کشورها و اقتصاد جهان هستیم؛ به‌طوری که اقتصادها بیشتر تخصصی شده و جایگاه آنها در اقتصاد جهان بارزتر شده است. کارخانه‌های تولید کالا در کشوری دیگر مستقر شده‌اند اما بخش تحقیق و توسعه و مدیریت اصلی شرکت در کشوری دیگر استقرار دارد.
 
نیروی کار ارزان در کشورهای چین و هند موجب شده که شرکت‌های تولیدی در کشورهای توسعه‌یافته مانند انگلستان کارخانه‌های خود را به این کشورها منتقل کنند و از طریق اینترنت و شبکه‌های ارتباطی بر روند کار مدیریت کنند. این روش کاهش هزینه‌های تولید و افزایش قدرت رقابتی برای شرکت مادر را به همراه دارد و از سوی دیگر مشکلات کارگری را تا حدود زیادی مرتفع می‌کند و علاوه بر موارد مذکور با توجه به در اختیار داشتن بخش تحقیق و توسعه کشور خود را از کشور تولید‌کننده به کشوری که اقتصاد دانش‌بنیان تولید می‌کند، تبدیل می‌کند. موارد ذکر شده در حالی است که اقتصاد ایران در حال حاضر با قفل‌شدگی مواجه است که این امر انتخاب‌ها را به‌شدت محدود کرده و آنچه مسلم است برای باز کردن این قفل باید هر چه سریع‌تر راهکاری در نظر گرفت.

برنامه تازه «دید در شب» با اجرای رضا رشیدپور به گفت‌وگویی صریح با علی مطهری اختصاص یافت.
به گزارش ایسنا، گزیده اظهارات مطهری در این گفت‌وگو را به نقل از کانال تلگرامی «دید در شب» در ادامه می‌خوانید:
*
مواضع سیاسی‌ام به اصلاح‌طلب‌ها نزدیک‌تر است اما مواضع فرهنگی و اجتماعی‌ام به اصولگراها و شاید حتی تندتر از آنهاست.
*
اصولگراها و اصلاح‌طلب‌ها مرام‌نامه مشخصی ندارند و این یک نقص بزرگ است.
* در این 30 سال گذشته نتوانستیم یک هماهنگی درست بین وجود احزاب و اصل ولایت فقیه درست کنیم. گاهی وجود یک حزب را نوعی عرض اندام در مقابل اصل ولایت فقیه تلقی کرده‌اند، در حالی که اینها نگاه درستی نیست.
*
حزب جمهوری اسلامی به بن‌بست رسید.
* امام (ره) می‌گفتند روحانیت باید در قالب خودش فعالیت کند، نه در قالب حزب که به دنبال قدرت سیاسی است.
*
من به جامعه روحانیت مبارز تهران انتقاد دارم.
* آیت‌الله مهدوی کنی نگاهشان شبیه آیت‌الله مطهری بود و به حفظ اصالت روحانیت اعتقاد داشتند.
*
از اول یک نگاه بدی نسبت به اصلاح‌طلب‌ها وجود داشت که هنوز هم هست. ما آنها را منحرف و حتی گاهی دشمن تلقی می‌کنیم. اصلاح‌طلب‌ها را نقطه مقابل انقلاب می‌دانیم، افرادی که دنبال براندازی هستند در حالی که واقعا اینگونه نیست.
*
هر کس باید آزاد باشد حرفش را بزند.
* کار مهاجرانی را تایید نمی‌کنم اما خودمان اینها را هل می‌دهیم. خیلی‌ها را ما خودمان هل دادیم. آقای سروش و کدیور را ما هل دادیم. خیلی تلاش کردند ما را به خارج هل بدهند. ما بیدی نیستیم که با این بادها بلرزیم.
*
ببینید، الان استادی نامه‌ای به نهاد حکومتی بدهد و اعتراض کند یا نامه‌ای را امضا کند، همین امضا مستمسکی می‌شود که شما چه حقی داشته‌اید نظر دهید و بعد هم اخراج. ما از این کارها کرده‌ایم متاسفانه.
*
من برخی مواقع احساس می‌کنم باید به عنوان نماینده مردم یک حرف را بگویم، ممکن است خلاف سیاست نظام باشد اما بیان می‌کنم.
*
فضای سیاسی کشور با نمره ناپلوئی قبول است؛ 12.
*
برای کشورخط قرمزهای مصنوعی ایجاد کردیم که اشتباه است.
*
حقوق شهروندی آنطور که در قانون اساسی آمده رعایت نمی‌شود.
*
وضعیت حجاب در کشور قابل قبول است.
عربستان قیمت فروش نفت برای تحویل در ماه مارس را برای مشتریان آسیایی کاهش داد.
به گزارش ایسنا به نقل از بلومبرگ، در شرایطی که عربستان هیچ نشانه ای مبنی بر کنار گذاشتن سیاست خود مبنی بر حفظ بازار نفت را نشان نمی‌دهد، در مواجهه با افزایش فروش نفت ایران، قیمت فروش نفت برای تحویل در ماه مارس را برای مشتریان آسیایی کاهش داد.
شرکت نفت آرامکو عربستان قیمت رسمی فروش نفت سبک عربی به کشورهای آسیایی را 20 سنت کاهش داد و هم اکنون بشکه ای یک دلار ارزانتر از قیمت منطقه می‌فروشد.
بررسی‌های بلومبرگ از هفت پالایشگاه و فعال نفتی در منطقه نشان می‌دهد که انتظار می‌رود آرامکو تخفیف خود را به 40 سنت در هر بشکه افزایش دهد.
نفت برنت در سال 2016 به دلیل چشم انداز افزایش صادرات ایران پس از لغو تحریمهای بین المللی حدود هشت درصد ارزش خود را از دست داده است.
تولید نفت عربستان بزرگترین تولیدکننده نفت سازمان کشورهای صادرکننده نفت(اوپک) در ماه ژانویه پس از اینکه اوپک سقف تولید را کنار گذاشت، به بالاترین سطح تولید ماهانه در کل ادوار رسید.رابین میلز مدیرعامل شرکت قمر انرژی گفت: تا زمانیکه اوضاع از حیث مقدار عرضه مازاد در بازار شفاف نشود، هیچ یک از آنها حتی قصد واگذاری یک وجب از سهم بازار خود را ندارند.
وی افزود: ایران سعی دارد به بازار بازگردد و آسیا می‌خواهد بازار اصلی هر دو آنها باشد.
میلز گفت: ایران احتمالا روزانه 600 تا 800 هزار بشکه به عرضه نفت خود در بازار خواهد افزود.
آمارهای بلومبرگ حاکی از اینست که تولید نفت ایران در ماه ژانویه روزانه دو میلیون و 860 هزار بشکه بوده است.
آژانس بین المللی انرژی اعلام کرد: عربستان در ماه ژوئن رقم بی سابقه روزانه 10 میلیون و 480 هزار بشکه نفت تولید کرد و تولید نفت این کشور در ماه گذشته نیز به روزانه 10 میلیون و 200 هزار بشکه رسید.
عادل الجبیر وزیر امور خارجه عربستان در پاسخ به سوالی درباره برنامه ایران برای صادرات نفت گفت: ما معتقدیم فضای کافی در بازار برای کشورهای تولید نفت وجود دارد.
مقامات اوپک گفته اند: اگر تولیدکنندگان پرهزینه خارج از اوپک عرضه خود را کاعش دهند، تولید مازاد امسال کمتر خواهد شد.
مقامات شرکت آرامکو گفته اند که قیمتها تا پایان امسال با افزایش تقاضا بالا خواهد رفت.
امین ناصر مدیرعامل آرامکو گفت: شکاف بین عرضه و تقاضا در حال کاهش است. ما شاهد برخی تغییرات خواهیم بود ولی این اتفاق در حوالی پایان امسال رخ خواهد داد.
آرامکو قیمت نفت فوق سبک عربی را برای آسیا 40 سنت کاهش داد و هم اکنون یک دلار و 30 سنت بالاتر از شاخص می‌فروشد.
این شرکت همچنین تخفیفها برای نفت متوسط و سنگین خود را در بازار آسیا برای تحویل در ماه مارس کاهش داده است. قیمتگذاری نفت عربستان در مقایسه با نفت دوبی و عمان صورت می‌گیرد.
این شرکت قیمت نفت سبک و سنگین خود را در بازار امریکا برای تحویل ماه مارس تغییر نداد ولی قیمت نفت متوسط عربی را با 10 سنت افزایش یک دلار و 25 سنت کمتر از شاخص می‌فروشد.
خریداران در اروپا و منطقه مدیترانه نیز شاهد افزایش تخفیف برای نفت فوق سبک و سبک شرکت آرامکو بودند در حالیکه نفت سنگین این شرکت در اروپا و مدیترانه برای ماه آینده با افزایش قیمت همراه شده است. شاخص در بازار آمریکا نفت ترش آرگوس و در اروپا نفت برنت است.
«ولید معلم» وزیر خارجه سوریه تأکید کرد: از «دی‌میستورا» خواستیم لیست مذاکره‌کنندگان را مشخص کند.
شبکه خبری «المیادین» به نقل از معلم گزارش داد که عربستان سعودی و قطر نمی‌خواهند که روند سیاسی به نتیجه برسد و قصد دارند این روند را هدف قرار دهند.
وی با اشاره به اینکه عربستان می‌خواهد اراده آمریکا را برای مداخله زمینی در سوریه عملی کند تأکید کرد، ظاهرا پیروزی ارتش سوریه توطئه‌گران را در عرصه میدانی ناامید کرده است و از این روی تصمیم دارند خودشان مداخله کند.
معلم با بیان اینکه بعید است که مداخله زمینی در سوریه صورت بگیرد در عین حال اظهار داشت، تصمیم‌های دیوانه‌ورا سعودی در یمن نشان داد که انجام هر اقدامی توسط عربستان بعید نیست.
وزیر خارجه سوریه با اشاره به سفر «رجب طیب اردوغان» رئیس جمهور ترکیه به عربستان و دیدار با مسئولان این کشور تصریح کرد،ترکیه به خاطر مداخله روسیه اعلام کرد که مداخله زمینی در سوریه بعید است ولی آیا عربستان به تنهایی این کار را انجام خواهد داد؟
معلم همچنین اظهار داشت: «هر گونه مداخله عربستان در سوریه به معنای بازگرداندن سربازان آن در تابوت به این کشور است».
وی با بیان اینکه تروریست‌ها همچنان از اردن وارد سوریه می‌شوند درباره حل بحران این کشور خاطر نشان کرد: «راهکار سیاسی به پایان بخشیدن به بحران کمک می‌کند ولی راهکار نهایی بدون نابودی گروه‌های تروریستی غیر ممکن است».
وزیر خارجه سوریه با اشاره به اینکه هیچ اطلاعی از آماده شدن لیست گروه‌های تروریستی ندارد، درباره مذاکرات دمشق با معارضان گفت:‌«ما به گفت‌وگوی سوری-سوری به رهبری سوریه و بدون پیش‌شرط پایبندیم».
معلم درباره خروج عناصر داعش به سوی «رقه» نیز تصریح کرد: «توافق بر سر خروج عناصر داعش از  [منطقه] الحجر الأسود به سوی رقه همچنان وجود دارد ولی اجرای آن به برداشتن موانع لوجستیکی مربوط است».
وی با بیان اینکه دمشق با سرویس‌های غربی همکاری اطلاعاتی دارد، تأکید کرد، کارشناسان بر این باورند که آزادسازی «نبل و الزهراء» در «حلب» علت عقب‌نشینی هیئت ریاض از مذاکرات ژنو بود ولی ما معتقدیم که این هیئت اصلا برای مذاکره نیامده بود.
وزیر خارجه سوریه درباره اقدامات دی میستورا برای حل بحران سوریه نیز گفت: «می‌خواهیم مأموریت دی میستورا به موفقیت برسد ولی او باید تلاش بیشتری کند و هیئت ریاض نیز تنها نماینده معارضان نیست».
معلم با اشاره به حضور قریب‌الوقوع نماینده سازمان ملل در سوریه در دمشق برای بررسی ادامه مذاکره با معارضان، بار دیگر تأکید کرد، هر کس که قصد داشته باشد به سوریه تجاوز کند چه سعودی باشد چه ترکیه با تابوتشان آنها را به کشورهایشان بازخواهند گرداند.