ایلنا گزارش میدهد:
تعزیه نه به عنوان یک نمایش بلکه به مثابه بازآفرینی واقعه کربلا نقشآفرینی میکنداستان مرکزی در پاسداشت آیین تعزیه ایران، نقش محوری و بسیار مؤثری دارد. تعزیه یا شبیهخوانی روایتی از برگزاری یک نمایش تاریخی و پاسداشت یک میراث کهن شیعی در گذرگاه تاریخ است. این استان چه در زمان پیدایش تعزیه و چه در عصر حاضر از مراکز اصلی ترویج این آیین محسوب میشود. در این استان اساتید تعزیهخوان صاحبنامی وجود دارد که در گستره تاریخی کشور ایران شناخته شده هستند.به گزارش خبرنگار ایلنا، در برخی مناطق استان مرکزی تعزیه هنوز زنده است. تعزیه نه به عنوان یک نمایش، بلکه به مثابه بازآفرینی واقعه کربلا هنوز بر قلبها نقشآفرینی میکند. این آیین با حفظ نسخههای اصیل و شیوههای سنتی اجرا میشود و از نمونههای کمنظیر شبیهخوانی در منطقه است. تعزیه در این استان نه تنها به صورت ثابت، بلکه به صورت سیار نیز اجرا میشود. تعزیه سیار حرکتی که در فرایند اجرای آن، کوچهها خود به صحنه روایت حماسه عاشورا بدل میشوند و واقعه را بازآفرینی میکنند.تعزیه از آن دسته آیینهای عاشورایی استان مرکزی محسوب میشود که در فهرست آثار ناملموس ملی ایران به ثبت رسیده است. در سطح این استان 5 آیین سنتی تعزیه یا همان شبیهخوانی وجود دارد که همگی در فهرست آثار ناملموس ملی ایران ثبت شدهاند. در این استان 2 آیین ثبت شده تعزیهخوانی مربوط به شهرستان اراک و 3 آیین ثبت شده دیگر تعزیهخوانی مربوط به شهرستان تفرش، روستای وفس شهرستان کمیجان، روستای گرکان شهرستان آشتیان، است که هر ساله در ماه محرم برگزار میشود.
آیینهای تعزیهخوانی ثابت و سیار در شهرستان اراک-کارشناس میراثفرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان مرکزی به برگزاری آیینهای تعزیهخوانی در شهرستان اراک اشاره کرده و در این خصوص گفت: مراسم تعزیه اراک یکی از دراماتیکترین جنبههای نمایشی از یک مراسم آیینی است که در کمتر جایی از گستره کشور ایران میتوان از آن سراغ گرفت. اما استان مرکزی و به خصوص شهرستان اراک از مهمترین خواستگاههای این آیین تاریخی است. تعزیه یا شبیهخوانی در این شهرستان به 2 صورت ثابت و سیار برگزار میشود.اسماعیل شراهی در گفتوگو با خبرنگار ایلنا، به تشریح فرایند برگزاری آیینهای تعزیه یا شبیهخوانی به صورت ثابت در شهرستان اراک اشاره داشته و در این رابطه افزود: در این شهرستان نه تنها در گذشته تکیهای برای اجرای آیینهای تعزیهخوانی وجود نداشت، بلکه در دوره فعلی نیز یک تکیه و فضای اختصاصی اجرای تعزیه در این شهرستان وجود ندارد. در این خطه از استان مرکزی آیینهای تعزیهخوانی در خیابانها، کوچهها و مساجد و همچنین احداث تکایای موقتی از طریق داربست، انجام میشود.وی ادامه داد: تعزیه سیار در بازار تاریخی اراک نیز، از دیگر آیینهای کهن و کمنظیر استان مرکزی است که قدمت آن به 200 سال پیش بازمیگردد. در این آیین، 2 گروه تعزیهخوان از 2 محله قدیمی «قلعه» و «حصار» وارد بازار میشدند و برای آنکه صدای گروه اول مزاحم گروه بعدی نشود، فاصله بین آنها را با پرچمها و چلچراغها مشخص میکردند. در اجرای این تعزیه، ابتدا ورودِ نخستِ نقارهزنان و شترها به بازار است و پس از آن گروه سینهزنان و شبیهخوانان وارد میشوند و راسته بازار را میپیمایند.
تعزیهخوانی میراثی ماندگار در مناطق تاریخی استان مرکزی-کارشناس میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان مرکزی اظهار داشت: تعزیه در شهرستان تفرش از آیینهای تاریخی کهن و مربوط به دوران صفویه است. در این شهرستان و روستاهای پیرامون آن تکایایی ساخته شده که هر ساله و با فرارسیدن ماه محرم در آنها تعزیه با استقبال و اشتیاق خاص از سوی شهروندان برگزار میشود. در تمامی تکیههای این شهرستان تعزیههای مرسوم برگزار شده و هر محله (ششناو، خلچان و زاغرم) جداگانه به اجرای این آیین بزرگ معنوی میپردازند.شراهی تصریح کرد: روستای وفس از روستاهای کهن شهرستان کمیجان در استان مرکزی به واسطه بافت تاریخی زیبا و گویش تاتی مردم آبادی از روستاهای در خور مطالعه و توجه است. آیین تعزیهخوانی یکی از آیینهایی است که هر ساله در این روستا و با حضور ساکنین آن برگزار میشود. این سنت مذهبی در روستای وفس دارای پیشینهای غنی است که ریشهای عمیق در باورهای دینی و فرهنگ این خطه دارد. این آیین، گامی مهم در راستای صیانت از هویت تاریخی و فرهنگی این منطقه به شمار میآید.وی بیان داشت: روستای گرکان یکی از روستاهای تابعه شهرستان آشتیان است. در تکیه قدیمی این روستا با نام تکیه سرپل هر ساله و در ایام عزداریهای ماه محرم آیین تعزیهخوانی برگزار میشود. در داخل تکیه یاد شده حجرههایی برای نشستن مردم و میانگاهی برای برگزاری تعزیه پیشبینی شده است. نسخههای تعزیه در روستای گرکان به گویش گرکانی و به خط خوشنویسان روستا است. برگزاری تعزیه دوطفلان مسلم، شام غریبان و فروختن پسر شیعه، از جنبههای برجسته این آیین مذهبی است.خبرنگار :شایسته سلامی