بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی منابع مطلع، اندکی پس از آنکه دونالد ترامپ از احتمال وارد کردن «ضربهای بسیار سخت» به ایران سخن گفت، مجموعهای از تماسهای سطح بالا میان واشنگتن و چند پایتخت منطقهای برقرار شد. فرارو- در حالی که منطقه خاورمیانه در آستانه ورود به مرحلهای جدید از تنشهای نظامی قرار داشت، تحرکات فشرده دیپلماتیک در ساعات پایانی، مسیر تحولات را به سمت مذاکرات و احتمال دستیابی به توافق سوق داد.به گزارش فرارو به نقل از پولیتیکو، به گفته منابع آگاه، با مداخله مستقیم رهبران قطر، امارات متحده عربی و پاکستان در تماس با رئیسجمهور آمریکا درگیری منطقهای به گونهای دیگر رقم خورد. بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی منابع مطلع، اندکی پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، از احتمال وارد کردن «ضربهای بسیار سخت» به ایران سخن گفت، مجموعهای از تماسهای سطح بالا میان واشنگتن و چند پایتخت منطقهای برقرار شد. هدف این رایزنیها متقاعد کردن کاخ سفید به پرهیز از تشدید درگیری و فراهم کردن فرصت برای نهاییسازی یک چارچوب اولیه توافق میان تهران و واشنگتن عنوان شده است. به گفته دو مقام دولتی و یک دیپلمات آگاه از این مذاکرات، امیر قطر، رئیس امارات متحده عربی و وزیر دفاع پاکستان در تماسهای جداگانه با رئیسجمهور آمریکا تأکید کردهاند که زمینه برای دستیابی به یک تفاهم اولیه فراهم شده و ادامه مسیر دیپلماتیک میتواند از وقوع یک رویارویی نظامی گسترده جلوگیری کند. این منابع معتقدند اطمینانهای ارائهشده از سوی این کشورها نقش مهمی در تغییر محاسبات کاخ سفید داشته و زمینهساز عقبنشینی ترامپ از گزینه حمله نظامی فوری شده است. ساعاتی بعد، رئیسجمهور آمریکا از احتمال دستیابی به توافق در آینده نزدیک سخن گفت و اعلام کرد که اسناد مربوط به یک توافق مهم در حال نهایی شدن است. ترامپ در اظهاراتی در کاخ سفید اظهار داشت که طرفین به یک «توافق بزرگ» نزدیک شدهاند و ابراز امیدواری کرد که روند موجود طی روزهای آینده به نتیجه برسد. وی همچنین در شبکه اجتماعی خود از احتمال امضای توافق در آینده نزدیک خبر داد. اختلاف روایتها؛ خوشبینی واشنگتن در برابر احتیاط تهران-در حالی که مقامهای آمریکایی از پیشرفت مذاکرات سخن میگویند، موضع تهران محتاطانهتر به نظر میرسد. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران تأکید کرده است که اگرچه بخش قابل توجهی از متن مذاکرات مورد توافق قرار گرفته، اما جمهوری اسلامی در خصوص خطوط قرمز و منافع اساسی خود مصالحه نخواهد کرد. این موضعگیری نشان میدهد که هنوز فاصلهای میان خوشبینیهای اعلامشده در واشنگتن و ارزیابی رسمی تهران درباره سرنوشت توافق وجود دارد. تنگه هرمز؛ نخستین گام در مسیر توافق-به گفته منابع آگاه، آنچه در مرحله کنونی بیش از هر موضوع دیگری مورد بحث قرار دارد، بازگشایی کامل تنگه هرمز و پایان محدودیتهای اعمالشده بر این گذرگاه راهبردی انرژی است؛ مسیری که بخش مهمی از صادرات نفت جهان از آن عبور میکند. منابع دیپلماتیک معتقدند توافق احتمالی اولیه بیشتر بر مدیریت بحران جاری و بازگرداندن جریان عادی تجارت و انرژی متمرکز خواهد بود و مذاکرات دشوارتر درباره برنامه هستهای ایران به مراحل بعدی موکول میشود. در همین چارچوب، برخی گزارشها از بررسی راهکارهایی برای دسترسی ایران به بخشی از داراییهای مسدودشده خود خبر میدهند؛ اقدامی که میتواند به عنوان یک مشوق اقتصادی در روند مذاکرات مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، مقامهای آمریکایی تأکید کردهاند که هرگونه تصمیم درباره کاهش تحریمها یا توافقهای گستردهتر هستهای نیازمند مذاکرات جداگانه و توافقهای تکمیلی خواهد بود. چالشهای پیش رو-با وجود فضای محتاطانه خوشبینی، دیپلماتها همچنان نسبت به موفقیت نهایی مذاکرات با احتیاط برخورد میکنند. برخی منابع منطقهای تأکید دارند که هنوز مشخص نیست تمامی مراکز تصمیمگیری در ایران با چارچوب توافق موافقت کرده باشند و از سوی دیگر، هرگونه توافق احتمالی ممکن است با مخالفتهایی در داخل اسرائیل مواجه شود. در همین راستا، تماسهای اخیر میان دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو نشاندهنده تلاش برای هماهنگی مواضع در قبال روند مذاکرات است. دفتر نخستوزیر اسرائیل اعلام کرده است که هر توافق نهایی باید شامل محدودیتهای مشخص در حوزه فعالیتهای هستهای، موشکی و منطقهای ایران باشد. منطقه در آستانه یک نقطه عطف؟-تحلیلگران معتقدند تحولات اخیر میتواند یکی از مهمترین آزمونهای دیپلماسی منطقهای در سالهای اخیر باشد. نقش فعال کشورهای عربی خلیج فارس و پاکستان در میانجیگری، نشاندهنده افزایش تلاش بازیگران منطقه برای جلوگیری از گسترش درگیری و حفظ ثبات اقتصادی و امنیتی است. اگرچه هنوز هیچ توافق نهایی بهصورت رسمی اعلام نشده است، اما مجموعه تماسهای دیپلماتیک اخیر نشان میدهد که گزینه گفتوگو، دستکم در مقطع کنونی، توانسته است بر سناریوی تشدید رویارویی نظامی غلبه کند؛ موضوعی که میتواند مسیر تحولات خاورمیانه را در هفتهها و ماههای آینده تحت تأثیر قرار دهد.
