اندیشکده
غربی: فترت نظم منطقهای درخاورمیانه همچنان ادامه دارد 12 اسفند -97
تهران- ایرنا- اندیشکده ایتالیایی روابط
بین الملل در گزارشی نوشت که از سال 2011 نظم خاورمیانه به هم خورده و هنوز نظم
جایگزینی استقرار نیافته و این فترت (Interregnu) نظم و غیبت نظم جدید
ریشه در سیال بودن بی سابقه قدرت و اتحاد میان کشورها دارد.
به گزارش شنبه شب ایرنا به نقل از
اندیشکده ایتالیایی روابط بین الملل، نظم موجود در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا
بهطور فزایندهای به چالش کشیده شده است. اکنون بیشتر از هر زمانی نیاز به یک نظم
جایگزین وجود دارد، اما همه تلاش ها از سوی بازیگران مختلف برای ایجاد نظم جدید به
شکست انجامیده است.
بر این اساس، اکنون حاکمیت دولتی و مرزهای سرزمینی بیشتر از آنچه تصور میشد، انعطاف پذیر بوده و توضیح این همه سیال بودن و نزاع در سیاستهای منطقهای بر اساس مفاهیمی چون نزاع سنی و شیعی ساده سازی بیش از حد مساله بوده و حتی ممکن است منجر به اتخاذ خط مشی سیاستهای خطرناکی شود.
اندیشکده ایتالیایی روابط بین الملل یادآورشد که به جای چنین تحلیل ساده ای باید دانست که این ناپایداری کم سابقه حکایت از تغییرات در ساختار قدرت دارد. در منظر اول نشان دهنده کاهش قدرت ایالات متحده و بازگشت قدرت روسیه به سطح قدرت های تراز اول جهانی است. در کنار این مورد اصلی، افزایش فرقه گرایی، نفوذ رو به رشد بازیگران غیردولتی، رقابت شدید بین ایران و عربستان سعودی، ظهور بازیکنان منطقهای مانند ترکیه، قطر و امارات متحده عربی مواردی است که می توان آنها را تحت عبارت مفهومی «سیالیت اتحادها» و «سیالیت سطح قدرت» نامگذاری کرد.
بنابراین برای درک تغییرات در نظم خاورمیانه باید بهصورت ساختاری و کلانتر به مساله «سیالیت» نظر داشت.
بر این اساس، در دوره هایی شاهد تداوم طولانی نظم بین المللی در منطقه خاصی از جغرافیای جهان بوده ایم. وقتی به علل این تداوام دقت شود، می توان وجود یک رشته از تداوم تقسیم قدرت را شناسایی کرد. این رشته از تقسیم قدرت معمولا مورد تائید همه بازیگران نیز بوده و می توان گفت در طول زمان بازیگران به آن اعتنا نشان داده و بر اساس آن رفتارهای خود را تنظیم کرده اند. اما در دوره حاضر بازیگران حاضر به اعتراف به قدرت بازیگر اصلی نیستند و این واقعیت دو دلیل اصلی دارد. اولا نه بازیگر اصلی (آمریکا) توان این اعتراف گیری را دارد و نه بازیگران دیگر تداوم این قدرت را به نفع خود تلقی می کنند.
اندیشکده ایتالیایی روابط بین الملل ادامه داد: می توان در نظر داشت که نظم خاورمیانه و شمال آفریقا شاهد سیالیت بیشتر نیز خواهد بود و از خاکسترهای نظم پیشین ممکن است نظم براید که هیچ کس انتظار آن را نمی کشد. اما آنچه مسلم است تداوم این دوره فترت در سالهای پیش رو است.
بر این اساس، اکنون حاکمیت دولتی و مرزهای سرزمینی بیشتر از آنچه تصور میشد، انعطاف پذیر بوده و توضیح این همه سیال بودن و نزاع در سیاستهای منطقهای بر اساس مفاهیمی چون نزاع سنی و شیعی ساده سازی بیش از حد مساله بوده و حتی ممکن است منجر به اتخاذ خط مشی سیاستهای خطرناکی شود.
اندیشکده ایتالیایی روابط بین الملل یادآورشد که به جای چنین تحلیل ساده ای باید دانست که این ناپایداری کم سابقه حکایت از تغییرات در ساختار قدرت دارد. در منظر اول نشان دهنده کاهش قدرت ایالات متحده و بازگشت قدرت روسیه به سطح قدرت های تراز اول جهانی است. در کنار این مورد اصلی، افزایش فرقه گرایی، نفوذ رو به رشد بازیگران غیردولتی، رقابت شدید بین ایران و عربستان سعودی، ظهور بازیکنان منطقهای مانند ترکیه، قطر و امارات متحده عربی مواردی است که می توان آنها را تحت عبارت مفهومی «سیالیت اتحادها» و «سیالیت سطح قدرت» نامگذاری کرد.
بنابراین برای درک تغییرات در نظم خاورمیانه باید بهصورت ساختاری و کلانتر به مساله «سیالیت» نظر داشت.
بر این اساس، در دوره هایی شاهد تداوم طولانی نظم بین المللی در منطقه خاصی از جغرافیای جهان بوده ایم. وقتی به علل این تداوام دقت شود، می توان وجود یک رشته از تداوم تقسیم قدرت را شناسایی کرد. این رشته از تقسیم قدرت معمولا مورد تائید همه بازیگران نیز بوده و می توان گفت در طول زمان بازیگران به آن اعتنا نشان داده و بر اساس آن رفتارهای خود را تنظیم کرده اند. اما در دوره حاضر بازیگران حاضر به اعتراف به قدرت بازیگر اصلی نیستند و این واقعیت دو دلیل اصلی دارد. اولا نه بازیگر اصلی (آمریکا) توان این اعتراف گیری را دارد و نه بازیگران دیگر تداوم این قدرت را به نفع خود تلقی می کنند.
اندیشکده ایتالیایی روابط بین الملل ادامه داد: می توان در نظر داشت که نظم خاورمیانه و شمال آفریقا شاهد سیالیت بیشتر نیز خواهد بود و از خاکسترهای نظم پیشین ممکن است نظم براید که هیچ کس انتظار آن را نمی کشد. اما آنچه مسلم است تداوم این دوره فترت در سالهای پیش رو است.
