اوین نامه کیهان 15 آبان - 97
ادعاي قطع همكاري روسيه و
چين با ايران بدون پذيرش FATF واقعيت
ندارد
اوین نامه كيهان بررسي مي كند
اوین نامه كيهان بررسي مي كند
مچ گیری یاموضع گیری
انتقادی اوین نامه کیهان علیه ظریف و رئیس بانک مرکزی که تأکیدکرده بودند این دو
کشور روس و چین گفته اند بدون FATF قادربه
همکاری اقتصادی ... نمی باشند.
دولت و حاميانش مدعي هستند در صورت عدم
پذيرش و اجراي دستورات FATF حتي چين و روسيه نيز قادر به همكاري با ايران نيستند،
حال آنكه واقعيت ها، اشتباه بودن اين ادعا را ثابت مي كند.
حاميان اجراي دستورات
FATF در چند ماه اخير به هر بهانه اي متوسل مي شوند تا اجراي اين دستورات را
توجيه كنند. يكي از ادعاهاي مطرح شده توسط آنان اين است كه: «وقتي آمريكا ايران را
تحريم كند، اتحاديه اروپا، چين و روسيه مي توانند در برابر اين فشار ايستادگي كنند
اما در صورتي كه FATF ايران را در ليست سياه قرار دهد، نه تنها كشورهاي
غربي، بلكه روسيه و چين نيز مجبور به توقف مبادلات با ايران خواهد بود».
به عنوان مثال فلاحت پيشه رئيس كميسيون
امنيت ملي مجلس در اين زمينه گفته است: «حتي كشورهاي دوست ما چون روسيه اعلام
كردند اگر ايران همكاري نكند بانك هاي روسيه نمي توانند با ما همكاري داشته
باشند». همچنين آقاي ظريف در جريان تصويب كنوانسيون TF در مجلس ادعا كرد:
«رئيس بانك مركزي روسيه سه روز قبل به آقاي همتي گفت بدون FATF نمي توانيم كاري براي
شما بكنيم».
عده اي ديگر نيز پا را فراتر گذاشته و
ادعا مي كنند در صورت عدم اجراي دستورات FATF تعاملات ايران با خارج
از كشور به صفر خواهد رسيد! آقاي غريبي، دستيار وزير خارجه در اين زمينه ادعا كرده
است: «هيچ بانكي در دنيا حاضر نيست ريسك همكاري با كشوري را بپذيرد كه در فهرست
سياه FATF است». حتي فتحي، نماينده تهران در مجلس در ادعايي
عجيب گفته است: «با نپذيرفتن اين موارد سيستم بانكي كشور و بلافاصله بعد از آن
اقتصاد ما كاملا قفل مي شود، امكان تمام معاملات خارجي و ارزي از بين مي رود،
امكان جذب سرمايه گذاري هاي خارجي صفر خواهد شد و هيچ امكاني براي تبادل اقتصادي
با دنيا وجود نخواهد داشت». فراتر از آن مهرداد سپه وند يكي از مديران بانك مركزي
ادعا كرده است: «نه روسيه، نه چين، نه عراق و نه هيچ كشور ديگر حاضر نخواهد بود در
صورت وارد شدن ايران در ليست اقدام متقابل با بخش مالي ايران تعامل داشته باشد»!
اما آيا واقعا FATF اين قدر براي كشورهاي
جهان اهميت دارد كه به دليل نپذيرفتن دستورات آن، تعاملات بانكي ما صفر شود و حتي
روسيه و چين كه روابط استراتژيكي با ايران دارند، قيد همكاري بانكي با ايران را
بزنند؟
واقعيت اين است كه ادعاي موافقين
FATF درباره قطع كامل همكاري كشورهاي ديگر (حتي كشورهاي دوست) با ايران، ادعاي
صحيحي نيست و آنان براي تصويب لوايح مربوط به FATF دست به يك بزرگنمايي و
فريب زده اند و اهميت FATF را بسيار بيشتر از آنچه هست، نشان داده اند. در اين
زمينه نكاتي وجود دارد:
1. بدترين شرايطي كه
FATF مي تواند براي يك كشور به وجود آورد، «اقدام متقابل» است كه از آن تحت
عنوان ليست سياه ياد مي شود. در يادداشت تفسيري توصيه شماره 19 اين نهاد، مصاديقي
از اقدامات متقابل عليه كشورهاي هدف ذكر شده است. مطابق اين يادداشت تفسيري، نهايت
فشاري كه «اقدام متقابل» مي تواند بر كشور هدف وارد كند، افزايش مراقبت كشورهاي
ديگر درباره آن است و نه قطع همكاري. به عنوان نمونه، اين افزايش مراقبت به شكل
«رعايت شناخت مشتري به صورت تقويت شده» و «جمع آوري اطلاعات تكميلي از تراكنش هاي
موسسات مالي در كشور «هدف» انجام مي شود اما نهايتا اين مراقبت ها به قطع همكاري
منجر نمي شود. علاوه بر اين، مطابق بيانيه FATF با وجود تعليق ايران
از ليست سياه، اين اقدامات مراقبتي همچنان عليه كشورمان انجام مي گيرد. بنابراين
با بازگشت به ليست سياه (اقدام متقابل) عملا اتفاق جديد مهمي رخ نخواهد داد.
2. ايران از سال 1388 تا
1395 در ليست سياه FATF بوده است و از سال 1395 از اين ليست تعليق شده است.
سوال مهمي كه مدعيان «قطع كامل همكاري» بايد به آن پاسخ دهند اين است كه در اين 7
سالي كه ايران در ليست سياه FATF قرار داشت، همكاري هاي مالي ايران با كشورهاي ديگر
كاملا قطع بود؟ تبادلات وسيع مالي ايران با كشورهاي مختلف از جمله روسيه و چين در
اين دوران، نشان مي دهد كه وجود ايران در ليست سياه FATF، منجر به قطع همكاري هاي مالي
و بانكي با كشورهاي ديگر نشده است.
3. اخيرا دبير اجرايي
FATF در مصاحبه خود با بي بي سي به نكته مهمي اشاره كرد. وي در زمينه
استانداردهاي FATF گفت: «مجموعه استانداردهاي ما درباره ارتباط بانك هاي
مركزي با هم نيست». اين سخنان مي تواند شاهدي باشد بر اينكه ليست سياه
FATF نمي تواند منجر به قطع همكاري بانك هاي مركزي با يكديگر شود.
4. درباره كشور روسيه: بر
خلاف ادعايي كه از سوي موافقين FATF شده است، تا كنون در هيچ يك از موضع گيري هاي رسمي
مقامات عاليرتبه روسيه، قطع همكاري با ايران مشاهده نشده است. روسيه نيز همچون
ايران از تحريم هاي آمريكا رنج مي برد و انگيزه بسيار زيادي براي افزايش تعاملات
مالي و اقتصادي با ايران دارد. اتفاقا در اين زمينه پيشنهادات بسيار خوبي هم از
سوي روسيه و حتي شخص پوتين به ايران ارائه شده است، كه از جمله آن، مي توان به
پيشنهاد چندباره پوتين براي مبادله با ارزهاي ملي با ايران اشاره كرد.
آنچه كه از مواضع رسمي و علني روسيه
مشاهده مي شود، اعلام همكاري بانكي با ايران و حتي اصرار بر پيمان هاي پولي
دوجانبه است، اگر روسيه همكاري خود را به FATF مشروط كرده است، چرا
اين موضوع را در پيشنهاد پيمان پولي به ايران، مطرح نكرد؟ چرا تاكنون از سوي
مسئولان روسيه اعلام رسمي نشده است كه در صورت ورود ايران به ليست سياه
FATF، با ايران «قطع كامل همكاري» مي كنند؟
5. درباره كشور چين:
بسياري از موانع مالي و بانكي در دو سال اخير كه از سوي چين بر سر تجارت با ايران
ايجاد شده است، اصلا ربطي به FATF ندارد و عوامل ديگري در ايجاد اين موانع، دخيل بودند:
به عنوان مثال در دو سال اخير، چين با
اهداف ملي و در راستاي افزايش قدرت پول ملي خود، دست به تغييراتي زده است. در اين
زمينه، «چندي پيش پدرام سلطاني نايب رئيس اتاق بازرگاني ايران، خبر از قطع امكان پرداخت
يورو در بانك كونلون چين و تبديل پرداخت هاي يورويي به يواني داده و اين تصميم را
در راستاي انطباق آن بانك با FATF دانسته بود». در حالي كه استانداردهاي
FATF مربوط به ارز خاصي نمي شود و اگر چيني ها براي رعايت استانداردهاي
FATF، پرداخت يورويي خود به ايران را متوقف كنند، قطعا پرداخت يواني
خود را نيز متوقف مي كردند. اين اقدام چين در راستاي افزايش استفاده از ارز ملي
چين انجام گرفته بود و ارتباطي به FATF نداشت.
همچنين در هفته هاي اخير بانك كونلون
اعلام كرد كه به دليل بازگشت تحريم هاي آمريكا در 14 آبان، ديگر دريافتي از ايران
به يوان هم نخواهد داشت. اين اعلام بانك كونلون چين نشان مي دهد كه تحريم هاي
آمريكا دربرابر استانداردهاي FATF اهميت بسيار بيشتري دارد و قبل از اينكه استانداردهاي
FATF براي بانك هاي چيني مهم باشد، تحريم هاي آمريكا مهم هستند.
علاوه بر اين همانگونه كه ذكر شد، سابقه
چند سال اخير روابط مالي و بانكي ايران و چين نشان دهنده اهميت پايين
FATF در اين روابط است، چرا كه در شرايطي كه ايران در ليست سياه
FATF قرار داشت و اين نهاد بين الدولي از كشورهاي ديگر خواسته بود تا عليه ايران
اقدامات متقابل اتخاذ كنند، چين يك بانك خود را بطور كامل براي روابط مالي با
ايران اختصاص داده بود.
برخلاف ادعايي كه موافقين
FATF درباره «قطع كامل همكاري» همه كشورها، حتي چين و روسيه به دليل ليست سياه
FATF دارند، اما سابقه همكاري اين كشورها، نشان مي دهد كه با وجود قرار داشتن
ايران در ليست سياه FATF از سال 88 تا 95، همكاري ايران با چين و روسيه ادامه
يافت، همچنين هيچ سند رسمي از سوي دو كشور مذكور مبني بر قطع همكاري با ايران
منتشر نشده است. بنابراين ادعاي موافقين FATF فريبي براي بزرگنمايي
و ترساندن مسئولين از FATF است تا با دردسر كمتري دستورات FATF را در ايران اجرا كنند.
