گزیده ها قسمت سوم 15 آبان - 97
خبر ويژه
اعتراض فرشاد مومني به منطق «كي بود، من نبودم» دولت
اعتراض فرشاد مومني به منطق «كي بود، من نبودم» دولت
يك كارشناس اقتصادي حامي دولت مي گويد دولت بايد نگاه سوداگرانه و ليبرال به اقتصاد را با نگاه عدالت محور و برنامه محور جايگزين كند.
فرشاد مومني در گفت وگو با روزنامه آرمان، به نقش تيم مسعود نيلي دستيار اقتصادي روحاني در ريل گذاري دولت سازندگي (هاشمي رفسنجاني) پرداخت و اظهار داشت: آقاي دكتر مسعود نيلي در سال 1376 در موسسه نياوران مقاله اي را تحت عنوان «ارزيابي تجربه تعديل اقتصادي در ايران» منتشر كردند. اين مقاله يكي از صادقانه ترين گزارش هاي يكي از طرفداران افراطي برنامه «تعديل ساختاري» در دوره پس از جنگ است و به وضوح نشان مي دهد اينها در زمان آغاز اين سياست، چه طيف متنوعي از انتظارات درباره اين سياست را براي خود بار كرده بودند و به مرحوم آيت الله هاشمي رفسنجاني هم وعده دادند اگر اين كار انجام شود، آن نتايج مطلوب به دست مي آيد. او در اين مقاله قدم به قدم توضيح مي دهد كه چگونه تمام تصوراتشان در مواجهه با واقعيت هاي اقتصاد سياسي ايران يكي پس از ديگري فرو مي ريزد و آنچه را قرار بود به عنوان دستاوردهاي اغواگر براي اقتصاد ايران به همراه داشته باشد، محقق نشد. در واقع اين انتظارات نه تنها برآورده نشدند، بلكه ده ها گرفتاري كوچك و بزرگ ديگر هم براي ايران پيش آمد.
وي مي افزايد: حال زماني كه سياست تعديل ساختاري به اجرا درآمد، يكي از اولين پيامدهاي آن، در سال 1370، يعني كمتر از دو سال پس از اجراي تعديل ساختاري، اعتراضات پي در پي نسبتا گسترده شهري بود.
وي در پاسخ اين سوال كه برخي اقتصاددانان دولت را متهم به دستكاري بازار ارز مي كنند، آيا مي توان اين فرضيه را قبول كرد؟ به عنوان مثال حسين راغفر معتقد است كه دولت براي تسويه مطالبات مالباختگان موسسات غيرمجاز، با بالا بردن نرخ ارز درآمد خود را افزايش داد تا اين مشكل را برطرف كند. آيا شما هم چنين نظري را تاييد مي كنيد؟ گفت: درباره اينكه آيا خود دولت در زمينه تحولات و نوسانات نرخ ارز نقش دارد يا خير، نيازي به مراجعه به ديدگاه اقتصاددانان مختلف نيست. فقط طي هفته هاي گذشته مقام بسيار گرامي رياست جمهوري سه بار در صحبت هاي عمومي اين مسئله را مورد اذعان قرار داد كه «دولت هر لحظه كه اراده كند مي تواند نرخ ارز در بازار آزاد را به هر سطحي كه مي خواهد برگرداند.» از اين صحبت چه استنباطي مي توان داشت؟ متاسفانه عده اي علاقه مند هستند مدام ا فرادي از جمله دكتر راغفر را متهم كنند و بگويند كه ايشان چنين چيزي را گفته است. اگر دكتر راغفر همچنين صحبتي را به ميان آورده اند، مبتني بر اظهارات صريح از سوي مقامات كليدي از جمله رئيس جمهوري و همان طور بي شمار دلالت هاي ديگري است كه در اين زمينه وجود دارد.
مومني با انتقاد از رفتار مسئوليت گريز و فرافكنانه مديران دولت اظهار داشت: اين شيوه اداره دولت به هيچ وجه چشم اندازهاي آينده ايران را اميدوارانه نمي كند. شيوه هاي اجرايي هم به گونه اي است كه مدام تقصير را به گردن ديگري مي اندازند و در اين سال ها دچار «كي بود؟ كي بود؟» ها شده ايم. من توصيه مي كنم اگر نهادهاي نظارتي صلاح مي دانند امكان يك گفت وگو و مناظره رو در روي مدعيان «كي بود؟ كي بود؟»ها را برقرار كنند تا هزينه و فايده اتفاقاتي كه اينها به عنوان هنر خود مطرح مي كنند، به زبان كارشناسي و با مقياس عدد و رقم مورد واكاوي قرار گيرد و اگر محرز شد هزينه ادعاي آنها بيش از فايده هاي آن بوده، مي توانيم مشوقانه به آنها توصيه كنيم كه در شيوه اداري اقتصادي كشور يك بازنگري انجام دهند.
وي درباره رفتار هفت ماه گذشته دولت در بازار ارز نيز مي گويد: دولت رفتارهايش به گونه اي است كه نشان مي دهد به شيوه رسما اعلام نشده اي طمع دارد از افزايش نرخ ارز درآمد كسب كند؛ اما اگر قرار است كشور خوب اداره شود اين طمع بايد از بين برود. لازم است دولت ياد بگيرد و عادت كند كه منحصرا در همان كادري كه قانون بودجه تعيين مي كند رفتارهاي هزينه اي خود را تضمين گرايانه به اجرا بگذارد.
مومني مي افزايد ما به گزارش هاي رسمي كه امكانات ارزي در اختيار دولت را مطرح مي سازد، استناد كرديم و براساس آن گفتيم چرا وقتي دولت مي تواند نياز ارزي توليدكنندگان را تامين كند، آن را به مطامع سوداگرانه كه در بازار ثانويه وجود دارد گره مي زند؟ در گزارشي كه تحت عنوان سند برنامه ششم توسط سازمان برنامه و بودجه تهيه شد، آنها گفتند كه مي خواهيم طي برنامه پنج ساله ششم توسعه، به طور همزمان 169 هدف كلي، 566 استراتژي و حدود 1500 سياست اجرايي را با هم پيش ببريم. هر شخصي كه الفباي اقتصاد را بداند متوجه مي شود كه اين عبارت پردازي ها بيشتر به كار «ادخال سرور في قلوب» مي آيد. در واقع آنچه به نام سند برنامه ارائه شده نه درك روشني از مفهوم برنامه دارد و نه دركي از استراتژي. ما پيشنهاد كرديم كه دولت يك هدف را اعلام كند كه آن هم حركت به سمت توسعه عادلانه است. من در كتابي كه سال 1396 تحت عنوان «عدالت اجتماعي، آزادي و توسعه در ايران امروز» منتشر كردم يك اتمام حجت شرعي با آقاي حسن روحاني انجام دادم. در اين كتاب نوشتم كه چرا راه نجات ايران منحصرا از كانال توسعه عادلانه عبور مي كند. اگر ما در اين كانال حركت كنيم، مي توانيم با كمترين هزينه و بيشترين دستاورد از چالش هاي مربوط به تحريم هاي ظالمانه آمريكا با موفقيت عبور كنيم و شرايطي فراهم شود كه آقاي روحاني بتواند از بخشي از خطاهاي گذشته فاصله بگيرد و به مردم و توليدكننده ها گوشه چشمي نشان دهد.
خبر ويژه
حمايت پمپئو از فتنه گران و اعتراف به ناكامي بزرگ مقابل ايران
حمايت پمپئو از فتنه گران و اعتراف به ناكامي بزرگ مقابل ايران
اظهارات ديروز وزير خارجه آمريكا هرچند حاوي زياده گويي و لاف هاي گزاف فراوان بود اما در عين حال برخي خبرهاي مهم و اعترافات از سر ناچاري را در خود نهفته داشت.
مايك پمپئو ديروز در كنار تكرار چندمين بار بازگشت تحريم ها، اذعان كرد هدف از تحريم ها حمايت از گروهك هاي وطن فروشي است كه سالهاست در خدمت نقشه هاي آمريكا براي بي ثبات سازي ايران فعاليت مي كنند اما نتيجه نمي گيرند.
پمپئو كه پيش از اين رئيس سازمان جاسوسي سيا بوده، گفت: فشار تحريم ها، فرصتي براي مخالفان رژيم فراهم مي كند تا تغييراتي را كه خواستار آنند در رژيم به وجود آورند.
اين همان خطي است كه فتنه گران سال 88 به مقامات آمريكايي دادند؛ آنها پس از شكست در آشوب سياسي و رد شدن دروغ ها و خيانت هايشان، گراي فشار اقتصادي براي گرفتن انتقام از ملت ايران را دارند. روزنامه لس آنجلس تايمز مهرماه سال 1388 از قول يك مقام آمريكايي به نام جان ها نوشت «مطمئنا پيامي كه از گردهمايي اخير فعالان اپوزيسيون- كه بين آنها افراد نزديك به سران جنبش سبز حضور داشتند- شنيدم، اين بود كه تحريم بايد هرچه شديدتر اعمال شود؛ تحريم ضعيف يا تدريجي، فقط به رژيم امكان مي دهد كه خود را با وضعيت جديد تطبيق دهد.»
مايك پمپئو ديروز يك اعتراف مهم و تلخ براي آمريكا هم داشت. او در پاسخ به پرسشي مبني بر اينكه ايران در عراق بسيار قدرتمند است، واكنش آمريكا به تاثير ايران بر نفوذ متحدان واشنگتن چيست؟، گفت: «بر همين اساس كه مي گوييم برجام مانع فعاليت هاي ايران نشده است و به همين خاطر است كه روي فعاليت هاي مالي ايران متمركز مي شويم. ايران فشار زيادي را در عراق وارد كرده و برجام نتوانست جلوي نفوذ ايران را در منطقه بگيرد.»
آمريكايي ها اذعان مي كنند برجام قرار بوده قدرت و نفوذ منطقه اي ايران را به تحليل ببرد تا بتوانند فشار ناكام در يك دهه گذشته را موثر كنند اما در اين نقشه بزرگ ناكام مانده اند و ايران قدرتمند شده است. آنها از اين ناراحتند كه تحولات سياسي عراق همسو با آرمان هاي جمهوري اسلامي و خلاف مطامع آمريكا رقم خورده است.
مسئول خريد هواپيماهاي برجامي مجبور به كناره گيري شد
با قانون جديد بازنشستگي
با قانون جديد بازنشستگي
مشاور سابق وزير راه و شهرسازي و سرپرست گروه مذاكره براي خريد هواپيماهاي برجامي، گفت: به دليل تبعيت از قانون بازنشستگي، از وزارت راه و شهرسازي كناره گيري كرده ام.
اصغر فخريه كاشان در گفت وگو با خبرگزاري مهر با بيان اينكه در پي اجراي قانون بازنشستگي از وزارت راه و شهرسازي خداحافظي كرده است، اظهار كرد: ديگر بنا ندارم در حوزه مسائل اين وزارتخانه و خريد هواپيما مصاحبه اي با رسانه ها داشته باشم.
فخريه كاشان كه در دولت هاي بني صدر و سازندگي معاونت ارزي بانك مركزي را عهده دار بود، پس از بيش از دو دهه سكوت و كناره گيري از مسئوليت ها به دليل بازنشستگي، بار ديگر در دولت حسن روحاني به كار گرفته شد. وي از سوي عباس آخوندي در 26 بهمن 92 به سمت مشاور وزير راه و شهرسازي در امور بين الملل منصوب شد.
وي سرپرستي گروه مذاكره كننده با شركت هاي ايرباس، بوئينگ و اي تي آر را برعهده داشت؛ دولت روحاني به عنوان يكي از قراردادهاي برجامي، قرارداد خريد 200 فروند هواپيما با اين سه شركت را در حالي منعقد كرد كه پيش پرداخت اين خريد كلان به مبلغ 330 ميليون دلار از محل صندوق توسعه ملي برداشت شد و قرار شد باقي مبلغ خريد به صورت فاينانس به امضا تامين شود.
سر و صداي زيادي خصوصا قبل از ايام انتخابات رياست جمهوري بر سر اين هواپيماها بر پاشد و حتي يكبار گروهي از مسئولان دولت و رسانه هاي حامي آنها با يكي از اين هواپيماها كه در ايران فرود آمده بود عكس يادگاري گرفتند(!)، اما بعد از آن همه هياهو و بهره برداري تبليغاتي، آنچه در عمل نصيب ايران اير شد، 3 فروند ايرباس و 13 فروند اي تي آر بود كه هزينه همه اين هواپيماها به صورت نقد از صندوق توسعه ملي پرداخت شده بود.
دولت روحاني پنج سال كشور را به اميد برجام معطل كرد، اما با خروج آمريكا از برجام، شركت هاي اروپايي از فروش هواپيما به ايران صرف نظر كردند ولي برخي دولتمردان حاضر به ابراز اين واقعيت نبودند.
پس از منتفي شدن خريد هواپيماها، با وجودي كه دستيار وزير خزانه داري آمريكا گفته بود «بعيد است واشنگتن مجوزي صادر كند كه بر اساس آن شركت هايي نظير ايرباس و اي تي آر بتوانند ارائه خدمات هوانوردي به ايرلاين هاي ايراني را ادامه دهند» و مديران ارشد كمپاني هاي ايرباس و بوئينگ نيز بارها بر عدم صدور مجوز اوفك براي فروش هواپيما به ايران تاكيد كردند، با اين حال فخريه كاشان در همان ايام گفت: «ترجيح ما اين است كه قراردادهاي خريد هواپيماهاي ايرباس، بويينگ و ATR در حالت كنوني بمانند و فسخ نشوند تا اينكه شرايط مجددا احيا شود»!
فخريه كاشان كه در اواسط سال 94 از سوي آخوندي به سمت قائم مقامي وزير راه در امور بين الملل منصوب شد، در ارديبهشت سال 97 و در پي ابلاغ مصوبه دولت مبني بر حذف پست قائم مقامي، استعفا داد اما بلافاصله بار ديگر به عنوان مشاور آخوندي در امور بين الملل منصوب شد.
عضو كميسيون اقتصادي مجلس: برجام باعث فراموشي پيمان هاي پولي دوجانبه شده است
يك عضو كميسيون اقتصادي مجلس شوراي اسلامي با اشاره به اينكه در عمل اتفاقي براي انعقاد پيمان هاي پولي دو جانبه نيفتاده، از فراموش شدن اين پيمان هاي پولي در پسابرجام خبر داد.
رحيم زارع در برنامه گفت وگوي ويژه خبري شبكه دو سيما اظهار داشت: مجلس در برنامه ششم توسعه، دولت را مكلف كرد پيمان هاي پولي دو جانبه انعقاد كند و بانك مركزي مدعي است، آيين نامه هايي در اين زمينه نوشته و در حال اجراي آنهاست، اما در عمل اتفاقي نيفتاده است و منعقد نشدن پيمان هاي پولي دو جانبه، ضعف بانك مركزي را نشان مي دهد.
وي افزود: از زماني كه برجام آمد، همه چيز فراموش شد و بانك مركزي به سمت انعقاد پيمان هاي دو جانبه پولي نرفت.
عضو كميسيون اقتصادي مجلس همچنين اعلام كرد: اكنون با هيچ كشوري پيمان پولي دو جانبه نداريم.
وي درباره سوئيفت يا پيام رسان داخلي گفت: بانك مركزي مي تواند از ظرفيت حوزه ارزي سامانه پيام رسان مالي الكترونيكي (سپام) يا چارچوب ارزي ديگر كشورها از جمله؛ روسيه و چين يا سامانه هاي غيرمتمركز استفاده كند زيرا آمريكايي ها با سوئيفت بر مبادلات تجاري كشورمان كامل نظارت مي كند.
به گزارش خبرگزاري صدا و سيما، در ادامه اين برنامه ساسان شاه ويسي، كارشناس اقتصادي گفت: يورو 30 درصد از متغيرهاي پولي جهان را در اختيار گرفته و چين، كره جنوبي، برزيل، هند و روسيه براي كاهش هزينه هاي استفاده از دلار به سمت جايگزيني دلار در مبادلات اقتصادي خود حركت مي كنند.
وي افزود: اكنون 40 ميليارد دلار تراز تجاري چين با ماست، بنابراين بايد با مشخص شدن نرخ برابري در سبد مشترك به سمت انعقاد پيمان هاي دو جانبه حركت كنيم.
لازم به ذكر است در شرايطي نقش دلار از مبادلات جهاني كمرنگ شده كه براساس گفته كارشناسان هنوز نتواسته ايم گام مهمي در راستاي حذف دلار از مبادلات خود برداريم.
در همين جهت، محمدرضا فلاح رنجبر، استاد دانشگاه نيز در اين برنامه بيان كرد: آمريكا سلطه اقتصادي خود بر جهان را مرهون سلطه پولي اش است.
وي اضافه كرد: آمريكايي ها بدون پشتوانه مالي و فريب ديگر كشورها دلار چاپ مي كنند و دارايي هاي ديگر كشورها را مي خرند.
به گفته اين استاد دانشگاه، آمريكا با جنگ تجاري، چارچوب مبادلات اقتصادي دنيا را به هم زده است و كشورها متوجه شده اند، بايد نظام مالي مستقلي از نظام پولي آمريكايي ها داشته باشند.
مشكلي در زمينه حواله هاي ارزي وجود ندارد
همچنين، حجت ا... صيدي، مديرعامل بانك صادرات در گفت وگو با خبرگزاري فارس درخصوص خبرهاي منتشر شده مبني بر توقف انجام حواله هاي ارزي در بانك ها، اظهارداشت: تاكنون مشكل خاصي بابت انجام حواله هاي ارزي وجود نداشته است و تا زماني كه امكان استفاده از سامانه پيام رساني مالي وجود داشته باشد، حواله ارزي هم انجام مي شود.
وي اضافه كرد: بنابراين انجام حواله هاي ارزي متوقف نشده است و تا زماني كه امكان پيام رساني مالي بين بانك هاي ايراني و خارجي وجود داشته باشد، انجام حواله ارزي هم امكان پذير است.
مديرعامل بانك صادرات ادامه داد: بانك مركزي در تلاش است تا سامانه پيام رسان جايگزين سوئيفت ايجاد كند اما هنوز سامانه اي جايگزين سوئيفت براي پيام رساني هاي مالي كل سيستم بانكي اجرايي نشده است.
